In principe ben ik niet tegen principes, maar wel tegen het academische gedoe eromheen. Recentelijk weer zo’n posting in AG. Voor de gemiddelde architect is dit werk dus niet weggelegd, want het merendeel heeft een IT footprint en het opstellen van een goede set principes is “niet weegelegd voor de doorsnee IT’er“. Daar sta je dan.
Ik citeer Daan Rijsenbrij: “Een goed architectuurprincipe is concreet (in vakjargon ‘SMART’, althans in de uitwerking in ontwerpregels, richtlijnen en standaards), complexiteitsverlagend, voldoende toekomstvast, redelijk innovatief en consistent en coherent met de andere architectuurprincipes.” Nu heb ik wat moeite met de subjectieve maatstaf en misterieuze ‘coherentie’, naast het feit dat een concreet principe nog steeds over een (cultuur)concept kan gaan, hoezo concreet.
En áls het je dan bijna lukt, dan wordt de ultimeme uitdaging verder aangevuld met “Om IT ordelijk te kunnen toepassen in een onderneming zijn er naast architectuurprincipes nog vele andere soorten principes nodig. Te denken valt aan principes op het gebied van de IT-Governance, de compliancy- & risicobeheersing, de IT-strategie, de toepassing van nieuwe technologieën, de transformatie en de sourcing, de financiering, de kwaliteitsbeheersing, de security en de privacy, de samenwerkingsvormen binnen de onderneming, de keuzes van leveranciers en partners en de bemensing en training van de IT-afdeling. Dit zijn allemaal belangrijke principes, maar voor het grootste deel geen architectuurprincipes.
Snapt u wel?
Maar, laat ik me niet teveel boos maken, maar gewoon even kijken of ik het vanuit m’n ervaring-tot-nu-toe snap, een kleine zelftest, ik zal niet spieken.
Wat willen we nou met een principe bereiken: ontwerpruimte beperken. Gelukkig, ik ben geslaagd voor de eerste test.
Dan, wat is nou de crux van principes: dat je ermee kan werken als je ‘dingen maakt’. Ik moet goed lezen, maar ik denk dat ik met dit antwoord ook wel weg kom.
En als laatste: wie bepaalt of een principe ‘goed’ is: jij. Dit kan ik niet valideren, dus dat zal ik dan wel fout hebben.
En nu mijn punt, we doen over principes inmiddels hetzelfde als Balkenende doet met zijn ‘normen en waarden’ zoektocht voor Nederland. Een setting waarin we in een dialoog over onze cultuur nou eens achterhalen wat de uitgangspunten (principes) zijn waarop we ‘gewenst gedrag’ kunnen definiëren. Om geen aspect of inzicht verloren te laten gaan geven we iedereen de kans om vanuit zijn eigen optiek punten in te brengen die hij/zij belangrijk vindt: verkeersprincipes, belastingprincipes, omgangsprincipes, werkprincipes, vrije-tijdsprincipes en ga zo maar door. En als we dit hele circus nou maar goed optuigen en vastleggen, dan komen we in een beter Nederland terecht, yeah right.
Mijn ervaring is, dat we in het interne discussie-proces over principes heeeeel veel kunnen leren over wat ‘we’ blijkbaar willen en waaraan we keuzes afmeten, het uiteindelijk opgeschreven principe zélf is meestal een startpunt van (mis)interpretatie en teleurstelling.
Helaas merk ik maar al te vaak dat het leren niet het doel is, nee het principe zélf is het doel (owee, als het maar goed is).
Daarom, hou op met complex gedoe over wat ‘echte goede’ principes zijn of hoe ze vanuit allerlei optieken opgesteld moeten worden en moeten samenhangen, maar schrijf de zeven (want een mens kan toch niet meer onthouden) dingen die je als organisatie echt belangrijk vindt op (ik noem dit expres geen principes, anders begint het gezeur weer) en ga vooral met elkaar in dialoog op de werkvloer, leer van de toepassings-praktijk en koppel dat terug naar beleidsmakers en ontwerpers, heb overleg met project-stakeholders en stel zaken bij, durf dat, doe dat.
In die interactie, waar betrokkenen zich niet (kunnen) verschuilen achter ‘wetteksten’, ontstaan resultaten en groei.
Stelling: in principe gaan principes over leren.
Zet iets neer, maar leer en als we dan later met elkaar ons achter de oren krabben waarom zaken eigenlijk zo goed zijn, dán vragen we geschiedschrijvers wel om in retrospect de blijkbaar gehanteerde principes op te schrijven, ter lering en vermaak voor het nageslacht. En trouwens, die hebben er nks aan, want al krijg je de principes van Gaudi, een Sagrada Familia neerzetten lukt dan nog steeds niet.
.
